Objawy nerwicy - jak rozpoznać zaburzenia lękowe

Nerwica to potoczna nazwa. W klasyfikacjach medycznych mówi się o zaburzeniach lękowych, a pod tym pojęciem kryje się kilka odrębnych stanów. Łączy je jedno: lęk jest zbyt silny, zbyt częsty albo pojawia się w sytuacjach, które obiektywnie nie są groźne. Poniżej pokazujemy, jak nerwica objawia się w głowie i w ciele, jakie ma odmiany i po czym poznać, że to już moment na rozmowę z lekarzem.

Objawy psychiczne nerwicy

Rdzeniem nerwicy jest lęk, który trudno wyłączyć. Nie chodzi o pojedynczy stres przed egzaminem czy rozmową, ale o stan, który wraca dzień po dniu. Do najczęstszych objawów psychicznych należą:

• Uporczywe zamartwianie się, często o wiele spraw naraz, trudne do opanowania.
• Uczucie napięcia, rozdrażnienia i bycia „na krawędzi”.
• Trudności z koncentracją, wrażenie pustki w głowie w chwilach napięcia.
• Przewidywanie najgorszego, katastroficzne myśli o zdrowiu, pracy czy bliskich.
• Niepokój bez konkretnego adresata, tak zwany lęk wolnopłynący.

Wiele osób z nerwicą opisuje to jako ciągłe czuwanie. Organizm zachowuje się tak, jakby zagrożenie było blisko, mimo że realnie go nie ma.

Objawy somatyczne, czyli lęk w ciele

Nerwica bardzo często daje o sobie znać przez ciało, i to właśnie te objawy najczęściej przyprowadzają pacjentów do lekarza. Człowiek trafia na kardiologię czy gastrologię, a przyczyną okazuje się lęk. Typowe objawy somatyczne to:

• Kołatanie serca, uczucie przyspieszonego lub nierównego bicia.
• Duszność, wrażenie braku powietrza, ucisk w klatce piersiowej.
• Napięcie mięśni, zwłaszcza karku, barków i szczęki, bóle głowy napięciowe.
• Drżenie rąk, mrowienie, uderzenia gorąca lub chłodu.
• Zawroty głowy, uczucie oszołomienia, wrażenie odrealnienia.
• Dolegliwości żołądkowe: nudności, ucisk, biegunka lub bóle brzucha.
• Pocenie się, suchość w ustach, częstsze oddawanie moczu.

Te objawy są realne, a nie wymyślone. Powstają, bo lęk uruchamia układ współczulny, ten sam, który przygotowuje ciało do walki lub ucieczki. Problem w tym, że przy nerwicy uruchamia się on bez powodu i zbyt często.

Rodzaje zaburzeń lękowych

Nazwa nerwica obejmuje kilka odrębnych rozpoznań. Rozróżnienie ma znaczenie, bo od niego zależy dobór leczenia.

Rozpoznanie stawia lekarz. Objawy różnych zaburzeń często się nakładają.

Kiedy to jeszcze stres, a kiedy już nerwica

Lęk jest normalną, zdrową reakcją. Ostrzega przed zagrożeniem i mobilizuje. O zaburzeniu mówimy wtedy, gdy lęk przestaje pełnić tę funkcję i zaczyna szkodzić. Sygnałów, które odróżniają nerwicę od zwykłego stresu, jest kilka:

• Lęk utrzymuje się długo, zwykle powyżej kilku tygodni, a nie mija po zniknięciu stresora.
• Jest nieproporcjonalny do sytuacji albo pojawia się bez powodu.
• Utrudnia codzienne funkcjonowanie: pracę, sen, relacje, wychodzenie z domu.
• Towarzyszą mu uporczywe objawy z ciała, które nie mają wyjaśnienia medycznego.

Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z tych punktów, to nie jest już słaby tydzień. To sygnał, że warto skorzystać z pomocy.

Jak leczy się nerwicę

Leczenie zaburzeń lękowych opiera się na dwóch filarach: psychoterapii i farmakoterapii. Psychoterapia, zwłaszcza poznawczo-behawioralna, uczy rozpoznawać i przerywać mechanizmy lęku. Leki nie usuwają przyczyny, ale obniżają nasilenie objawów na tyle, że łatwiej wrócić do funkcjonowania i pracować nad problemem. Dobór leku zależy od tego, jak lęk się objawia. Przy napięciu i lęku doraźnym lekarz może sięgnąć po hydroksyzynę, która działa szybko. W przewlekłym, uogólnionym lęku sprawdza się pregabalina lub leki z grupy SSRI. Gdy dominują objawy somatyczne, rozważa się opipramol. To zawsze decyzja lekarska, oparta na wywiadzie.

Kiedy zgłosić się do lekarza pilnie

Do lekarza warto zgłosić się już wtedy, gdy lęk utrudnia normalne życie. Są jednak sytuacje, które wymagają szybszej reakcji: gdy pojawiają się myśli o samookaleczeniu lub odbieraniu sobie życia, gdy lęk całkowicie uniemożliwia funkcjonowanie, albo gdy objawy z ciała są nowe i nietypowe i nie masz pewności, czy to na pewno lęk. W ostatnim przypadku, na przykład przy silnym bólu w klatce piersiowej, zawsze najpierw wyklucza się przyczynę kardiologiczną.

Więcej o samej terapii lekami piszemy w tekście o tym, co naprawdę pomaga na nerwicę, a jeśli lęk odbiera Ci sen, przeczytaj o związku nerwicy i bezsenności.

Najczęstsze pytania o objawy nerwicy