Silna nerwica a objawy neurologiczne
Kołatanie serca czy duszność w lęku nikogo już nie dziwią, ale gdy dochodzą do tego drętwiejące dłonie, mrowienie wokół ust, zawroty głowy i trzęsące się ręce, łatwo pomyśleć o poważnej chorobie mózgu lub nerwów. U wielu osób z nasilonymi zaburzeniami lękowymi badania neurologiczne nie wykazują jednak żadnego uszkodzenia, a objawy i tak są uciążliwe i nawracają. Poniżej tłumaczymy, skąd biorą się neurologiczne objawy silnej nerwicy, po czym poznać, że mają podłoże lękowe, i kiedy koniecznie trzeba wykluczyć chorobę neurologiczną.
Skąd się biorą neurologiczne objawy nerwicy
Za wrażeniami, które przypominają problem z układem nerwowym, stoi kilka współdziałających mechanizmów. Wszystkie są reakcją organizmu na przewlekły lub napadowy lęk.
- Pobudzenie układu współczulnego. W lęku wyrzucane są adrenalina i noradrenalina. To one przyspieszają serce, ale też wywołują drobne drżenie rąk, uczucie wewnętrznego napięcia i nadmierną czujność.
- Przyspieszony, płytki oddech. Szybkie oddychanie obniża poziom dwutlenku węgla we krwi. Powstaje przejściowa zasadowica, która zwęża naczynia mózgowe i zmienia pobudliwość nerwów. Stąd zawroty głowy i mrowienia.
- Przewlekłe napięcie mięśni. Spięte mięśnie karku, barków i głowy dają napięciowy ból głowy, uczucie ucisku, a napięcie nóg bywa odczuwane jako osłabienie i chwiejność.
- Nadwrażliwość na sygnały z ciała. Mózg w stanie lęku silniej odczytuje bodźce płynące z ciała, więc drobne wrażenia odbiera jako niepokojące objawy.
Wszystkie te mechanizmy są odwracalne. Dają realne odczucia, ale nie uszkadzają nerwów ani mózgu. Dlatego mówi się tu o objawach czynnościowych, a nie o chorobie neurologicznej.
Najczęstsze objawy neurologiczne przy nerwicy
Silny lęk potrafi naśladować całkiem sporo dolegliwości neurologicznych. Oto te, które pacjenci zgłaszają najczęściej.
| Objaw | Typowy obraz przy nerwicy |
|---|---|
| Zawroty głowy | zamroczenie, niepewność, uczucie odpływania, bez wirowania otoczenia |
| Drętwienia i mrowienia | symetryczne, w palcach rąk, stopach i wokół ust, wędrujące |
| Drżenie | drobne, obu rąk, nasila się w napięciu i emocjach |
| Osłabienie, waciane nogi | uczucie miękkich, niepewnych nóg bez realnego niedowładu |
| Zaburzenia widzenia | rozmycie, mroczki, wrażenie tunelu przy szybkim oddechu |
| Derealizacja | poczucie oddzielenia od otoczenia, jak zza szyby |
Tabela ma charakter orientacyjny. O przyczynie objawów decyduje lekarz po badaniu.
Dlaczego mrowienia i drętwienia lubią szybki oddech
Mrowienia i drętwienia to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów napadu lęku i tłumaczy je głównie oddech. Gdy oddychamy szybko i głęboko, wydychamy za dużo dwutlenku węgla. Jego spadek przesuwa równowagę kwasowo-zasadową krwi w stronę zasadową, a to przejściowo obniża stężenie zjonizowanego wapnia i zwiększa pobudliwość włókien nerwowych. Nerwy zaczynają wysyłać sygnały czuciowe same z siebie, więc czujemy mrowienie i drętwienie, najczęściej symetrycznie w palcach i wokół ust. Przy bardzo nasilonej hiperwentylacji może dojść do przejściowego, bolesnego skurczu dłoni. Wszystko to mija, gdy oddech się wyrówna, dlatego spokojne, wolne oddychanie jest tu najprostszą pierwszą pomocą.
Kiedy objaw jest raczej nerwicowy, a kiedy neurologiczny
Objawy lękowe mają dość charakterystyczny obraz, który różni je od dolegliwości wynikających z choroby układu nerwowego.
| Cecha | Raczej nerwicowy | Wymaga oceny neurologicznej |
|---|---|---|
| Strona ciała | symetryczny, obustronny | jednostronny, np. jedna ręka lub połowa twarzy |
| Związek z lękiem | pojawia się i słabnie razem z lękiem | stały, niezależny od emocji |
| Przebieg | faluje, wędruje, mija po uspokojeniu | narasta lub trzyma się jednego miejsca |
| Objawy dodatkowe | kołatanie, duszność, niepokój | zaburzenia mowy, niedowład, drgawki, gorączka |
Zestawienie jest orientacyjne i nie zastępuje badania lekarskiego.
Nie każde drętwienie czy zawroty to nerwica. Pilnie skontaktuj się z lekarzem lub wezwij pomoc, jeśli pojawią się: osłabienie albo drętwienie jednej strony ciała, opadanie kącika ust, zaburzenia mowy lub rozumienia, nagły bardzo silny ból głowy, utrata przytomności, drgawki, podwójne widzenie, silne wirowanie z wymiotami albo deficyt, który nie mija po ustąpieniu lęku. To możliwe objawy udaru, padaczki lub innej choroby neurologicznej i wymagają diagnostyki, a nie leczenia lęku. W takiej sytuacji dzwoń pod numer 112.
Co pomaga na neurologiczne objawy nerwicy
Skoro objawy napędza lęk i szybki oddech, to od tej strony najskuteczniej się je wygasza. Doraźnie pomaga spowolnienie oddechu, oddychanie przeponą i wydłużenie wydechu, co odwraca skutki hiperwentylacji. To jednak działanie objawowe. Trwała poprawa przychodzi zwykle wtedy, gdy leczy się samo zaburzenie lękowe. Podstawą jest psychoterapia, zwłaszcza terapia poznawczo-behawioralna, a w razie potrzeby lekarz dobiera leki. W nasilonym lęku doraźnie stosuje się hydroksyzynę, w przewlekłym, uogólnionym lęku bywa pomocna pregabalina, a gdy w obrazie dominują objawy z ciała, rozważa się opipramol. Wybór i dawkę ustala lekarz, zależnie od tego, jak lęk się objawia. Więcej o samym postępowaniu piszemy w tekście o tym, jak leczy się nerwicę.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Do lekarza warto zgłosić się w dwóch sytuacjach. Pierwsza to wykluczenie przyczyn neurologicznych, gdy objaw pojawia się po raz pierwszy, jest jednostronny, stały albo się utrzymuje. Podstawą jest wtedy badanie, a czasem dalsza diagnostyka. Druga to leczenie samego lęku, gdy inne przyczyny zostały już wykluczone, a drętwienia, zawroty i drżenie wracają razem z napięciem i pozostałymi objawami lękowymi. Konsultację psychiatryczną i e-receptę można uzyskać także online. Jeśli objawy nasilają się napadowo, pomocny będzie poradnik co robić przy ataku paniki, a gdy dokłada się do nich bezsenność, zajrzyj do tekstu o nerwicy i bezsenności.
Neurologiczne objawy lęku dają Ci się we znaki?
Gdy lekarz wykluczył inne przyczyny, a zawroty, drętwienia i drżenie wracają razem z lękiem, wypełnij spokojny wywiad medyczny. Lekarz psychiatra oceni objawy i rozważy leczenie. Konsultacja od 199 zł (pierwsza wizyta 250 zł), zwrot przy odmowie.
Zamów receptęNajczęstsze pytania o objawy neurologiczne przy nerwicy
Czy nerwica może dawać objawy neurologiczne?
Tak, choć trafniej mówić o objawach przypominających neurologiczne. Silny lęk pobudza układ współczulny i zmienia oddech, co daje zawroty głowy, drętwienia, mrowienia i drżenie rąk. Wrażenia są prawdziwe, ale nie wynikają z uszkodzenia układu nerwowego. Zanim uzna się je za nerwicowe, lekarz wyklucza przyczyny neurologiczne, zwłaszcza gdy objaw jest jednostronny lub stały.
Dlaczego przy nerwicy drętwieją ręce i twarz?
Najczęściej odpowiada za to szybki oddech. Podczas lęku oddycha się częściej, spada poziom dwutlenku węgla we krwi, a to przejściowo zmniejsza stężenie zjonizowanego wapnia i zwiększa pobudliwość nerwów. Efektem są symetryczne mrowienia i drętwienia palców oraz okolicy ust. Objaw ustępuje, gdy oddech się uspokaja.
Skąd biorą się zawroty głowy przy silnej nerwicy?
Zawroty przy nerwicy to zwykle uczucie zamroczenia i niepewności, a nie wirowanie otoczenia. Wynikają z szybkiego oddechu, który zwęża naczynia mózgowe, oraz z napięcia i nadmiernej czujności. Jeśli jednak pojawia się prawdziwe wirowanie, zaburzenia równowagi albo podwójne widzenie, potrzebna jest ocena lekarska.
Jak odróżnić drżenie nerwicowe od neurologicznego?
Drżenie w lęku jest zwykle drobne, obejmuje obie ręce, nasila się w napięciu i słabnie, gdy się uspokoisz. Towarzyszą mu inne objawy lęku. Drżenie neurologiczne bywa jednostronne, stałe lub narastające i utrzymuje się niezależnie od emocji. O przyczynie rozstrzyga badanie neurologiczne.
Kiedy objawy neurologiczne wymagają pilnej wizyty u lekarza?
Pilnej oceny wymaga osłabienie lub drętwienie po jednej stronie ciała, opadanie kącika ust, zaburzenia mowy, nagły bardzo silny ból głowy, utrata przytomności, drgawki, podwójne widzenie oraz deficyt, który utrzymuje się poza epizodami lęku. To sygnały, których nie wolno przypisywać nerwicy.
Czy objawy neurologiczne nerwicy są groźne?
Same w sobie nie uszkadzają układu nerwowego i ustępują wraz z opanowaniem lęku, ale są męczące i potrafią nasilać niepokój. Groźne bywają choroby neurologiczne dające podobne objawy, dlatego najpierw trzeba je wykluczyć. Gdy badania są prawidłowe, leczenie nerwicy zwykle łagodzi dolegliwości.
Przeczytaj także
Materiał informacyjny, nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Objawy neurologiczne wymagają wykluczenia przyczyn organicznych, a o rozpoznaniu i leczeniu decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. Jeśli odczuwasz kryzys lub myślisz o samookaleczeniu, zadzwoń pod 112 lub bezpłatny numer wsparcia 116 123.