Nerwica lękowa - objawy, przyczyny i leczenie
Nerwica lękowa to potoczna nazwa zaburzeń lękowych, w których lęk pojawia się bez realnego zagrożenia albo jest wyraźnie nadmierny w stosunku do sytuacji. Daje objawy zarówno psychiczne, jak i fizyczne, ale dobrze reaguje na leczenie. Poniżej wyjaśniamy, po czym ją rozpoznać, skąd się bierze i jak wygląda terapia, w tym leczenie farmakologiczne na receptę.
Czym jest nerwica lękowa
Nerwica lękowa to starsze, wciąż powszechne określenie zaburzeń lękowych. W klasyfikacji ICD-10 mieściła się w grupie zaburzeń nerwicowych, związanych ze stresem i pod postacią somatyczną. Wspólną cechą tych stanów jest lęk, który pojawia się bez wyraźnej przyczyny albo jest nieproporcjonalnie silny wobec sytuacji, utrzymuje się długo i utrudnia codzienne funkcjonowanie.
To nie jest oznaka słabości ani cecha charakteru. Zaburzenia lękowe należą do najczęstszych problemów zdrowia psychicznego i poddają się leczeniu. Istotne jest odróżnienie zwykłego, przejściowego stresu od lęku, który przejmuje kontrolę nad myśleniem i ciałem oraz nie ustępuje mimo poprawy sytuacji.
Rodzaje zaburzeń lękowych
Pod pojęciem nerwicy lękowej kryje się kilka odrębnych obrazów klinicznych. Rozróżnienie ich ułatwia dobór leczenia.
- Zaburzenie lękowe uogólnione (GAD) - stałe, trudne do opanowania zamartwianie się różnymi sprawami.
- Lęk napadowy - nawracające, nagłe napady paniki z nasilonymi objawami z ciała.
- Fobie - silny lęk przed konkretną sytuacją lub obiektem, na przykład fobia społeczna czy agorafobia.
- Zaburzenia pod postacią somatyczną - lęk wyrażony przede wszystkim dolegliwościami fizycznymi.
Objawy nerwicy lękowej
Objawy nerwicy lękowej dzielą się na psychiczne i fizyczne. Zwykle występują razem, a to właśnie dolegliwości z ciała często jako pierwsze skłaniają do wizyty u lekarza.
Objawy psychiczne
- Uporczywy lęk, niepokój i uczucie zagrożenia bez wyraźnego powodu.
- Nadmierne zamartwianie się i katastroficzne myśli.
- Rozdrażnienie, napięcie wewnętrzne i trudności z koncentracją.
- Lęk antycypacyjny, czyli obawa przed kolejnym atakiem lub trudną sytuacją.
Objawy fizyczne (somatyczne)
- Kołatanie serca, przyspieszone tętno, ucisk lub ból w klatce piersiowej.
- Duszność, uczucie braku powietrza, zawroty głowy.
- Drżenie, wzmożone pocenie się, napięcie mięśni, bóle głowy.
- Dolegliwości żołądkowo-jelitowe, nudności, uczucie guli w gardle.
- Trudności z zasypianiem i przerywany, płytki sen.
Objawy z ciała mogą przypominać choroby somatyczne. Kołatanie serca, duszność czy ból w klatce piersiowej najpierw skonsultuj z lekarzem, aby wykluczyć inne przyczyny, na przykład nadczynność tarczycy czy zaburzenia rytmu serca. Rozpoznanie zaburzenia lękowego stawia się po wykluczeniu przyczyn somatycznych.
Przyczyny nerwicy lękowej
Nerwica lękowa nie ma jednej przyczyny. Powstaje ze splotu czynników biologicznych, psychicznych i środowiskowych, które nakładają się na siebie.
- Predyspozycje biologiczne, w tym uwarunkowania genetyczne oraz zaburzenia równowagi neuroprzekaźników, takich jak serotonina, noradrenalina i GABA.
- Przewlekły stres, przeciążenie oraz trudne lub traumatyczne doświadczenia.
- Cechy osobowości, na przykład skłonność do zamartwiania się i perfekcjonizm.
- Czynniki nasilające, jak nadmiar kofeiny, alkohol, niedobór snu i brak aktywności fizycznej.
Leczenie nerwicy lękowej
Leczenie zaburzeń lękowych opiera się na dwóch filarach: psychoterapii i farmakoterapii. W wielu przypadkach najlepsze efekty daje ich połączenie.
Metodą o najlepiej udokumentowanej skuteczności jest psychoterapia poznawczo-behawioralna. Uczy rozpoznawania i zmiany myśli podtrzymujących lęk oraz stopniowego oswajania sytuacji, których pacjent unika. Farmakoterapia nie usuwa przyczyny lęku, ale obniża jego nasilenie na tyle, że łatwiej funkcjonować i pracować nad problemem w terapii.
Leki na nerwicę lękową na receptę
Dobór leku zależy od rodzaju i nasilenia objawów oraz chorób współistniejących. Najczęściej lekarz sięga po jedną z poniższych grup.
- Leki z grupy SSRI, na przykład sertralina lub escitalopram - podstawa długoterminowego leczenia, pełny efekt rozwija się po kilku tygodniach.
- Pregabalina - stosowana w uogólnionym zaburzeniu lękowym; wymaga ostrożności ze względu na potencjał uzależniający i odstawia się ją stopniowo.
- Hydroksyzyna - doraźnie na lęk i napięcie, działa szybko i nie uzależnia.
- Opipramol - rozważany, gdy lękowi towarzyszą dolegliwości somatyczne.
| Lek | Substancja | Kiedy najczęściej | Początek działania |
|---|---|---|---|
| SSRI | sertralina, escitalopram | długoterminowe leczenie lęku | po 2 do 4 tygodni |
| Pregabalina | pregabalina | uogólnione zaburzenie lękowe | po kilku dniach do 2 tygodni |
| Hydroksyzyna | hydroksyzyna | lęk i napięcie doraźnie | w ciągu około godziny |
| Opipramol | opipramol | lęk z objawami somatycznymi | po kilku dniach do 2 tygodni |
Tabela ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawce decyduje lekarz na podstawie wywiadu.
Benzodiazepiny stosuje się tylko krótkoterminowo i pod ścisłą kontrolą, ponieważ szybko uzależniają. Wszystkie wymienione leki mają kategorię Rp, więc apteka wydaje je wyłącznie na receptę. Bez recepty dostępne są jedynie słabsze preparaty ziołowe, na przykład z melisą czy kozłkiem lekarskim, których działanie w nasilonym lęku jest niewystarczające.
Jak uzyskać e-receptę na leki na nerwicę online
- Wypełniasz formularz medyczny o objawach lęku, stanie zdrowia i przyjmowanych lekach
- Opłacasz konsultację psychiatryczną, od 199 zł (pierwsza wizyta 250 zł)
- Lekarz psychiatra ocenia wniosek, historię leczenia w IKP oraz przeciwwskazania
- Przy pozytywnej decyzji kod e-recepty dostajesz na e-mail; jeśli lekarz jej nie wystawi, otrzymujesz pełny zwrot
Zacznij konsultację w sprawie nerwicy lękowej
Wypełnij spokojnie wywiad medyczny, a o wystawieniu recepty zdecyduje lekarz. Kod e-recepty dostaniesz na e-mail.
Zamów receptęPowiązane strony
Więcej o poszczególnych lekach i objawach opisujemy na osobnych stronach.
Najczęstsze pytania
Czym jest nerwica lękowa?
Nerwica lękowa to potoczna nazwa zaburzeń lękowych, w których lęk pojawia się bez realnego zagrożenia lub jest nieproporcjonalnie silny wobec sytuacji. Utrzymuje się długo i utrudnia codzienne funkcjonowanie, a obok objawów psychicznych daje też dolegliwości z ciała.
Jakie są objawy nerwicy lękowej?
Objawy dzielą się na psychiczne i fizyczne. Do psychicznych należą uporczywy lęk, napięcie, rozdrażnienie i nadmierne zamartwianie się. Do fizycznych zalicza się kołatanie serca, duszność, drżenie, pocenie się, napięcie mięśni i problemy ze snem.
Jakie są przyczyny nerwicy lękowej?
Nerwica lękowa ma zwykle wiele przyczyn naraz. Składają się na nią predyspozycje biologiczne i genetyczne, zaburzenia neuroprzekaźników, przewlekły stres oraz trudne doświadczenia. Objawy nasila też nadmiar kofeiny, alkohol i niedobór snu.
Jak leczy się nerwicę lękową?
Leczenie łączy psychoterapię i farmakoterapię. Najlepiej udokumentowaną metodą jest terapia poznawczo-behawioralna. Leki obniżają nasilenie lęku i ułatwiają pracę w terapii. O ich zastosowaniu decyduje lekarz na podstawie objawów i historii leczenia.
Jakie leki na nerwicę lękową są na receptę?
Najczęściej stosuje się leki z grupy SSRI, pregabalinę, hydroksyzynę i opipramol. Wszystkie mają kategorię Rp, więc apteka wydaje je wyłącznie na receptę. Bez recepty dostępne są jedynie słabsze preparaty ziołowe.
Czy na nerwicę lękową można dostać e-receptę online?
Tak. Po wypełnieniu wywiadu medycznego i konsultacji psychiatrycznej lekarz może wystawić e-receptę, o ile nie ma przeciwwskazań. Konsultacja kosztuje od 199 zł (pierwsza wizyta 250 zł), a przy odmowie otrzymujesz pełny zwrot.
Ten materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie lub przerwaniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. Jeśli myślisz o samookaleczeniu lub odczuwasz kryzys, zadzwoń pod 112 lub bezpłatny numer wsparcia 116 123.