Nerwica serca - kołatanie, ból w klatce i lęk o serce

Czym jest nerwica serca

Nerwica serca to stara, potoczna nazwa, której nie znajdziesz we współczesnych klasyfikacjach jako osobnej choroby. Opisuje sytuację, w której człowiek odczuwa dokuczliwe objawy ze strony serca, ale badania nie wykazują choroby kardiologicznej. Dawniej mówiono o zespole Da Costy albo dystonii neurokrążeniowej. Dziś takie objawy zalicza się do zaburzeń lękowych, najczęściej lęku napadowego, zaburzeń pod postacią somatyczną lub lęku uogólnionego.

Wspólny mianownik jest jeden: źródłem jest lęk, a nie uszkodzone serce. U części osób na pierwszy plan wysuwa się przy tym kardiofobia, czyli uporczywy strach przed zawałem lub chorobą serca. Ten strach sam nasila objawy i napędza błędne koło, w którym każde mocniejsze uderzenie serca odbierane jest jako zapowiedź katastrofy.

Objawy nerwicy serca

Dolegliwości koncentrują się wokół klatki piersiowej i pracy serca. Najczęściej pojawiają się:

• Kołatanie serca, uczucie mocnego, szybkiego lub nierównego bicia.
• Ból albo ucisk w klatce piersiowej, często kłujący, punktowy i zmienny.
• Duszność, wrażenie braku powietrza, płytki i przyspieszony oddech.
• Mrowienie rąk oraz wokół ust, zawroty głowy i uczucie osłabienia, będące skutkiem hiperwentylacji.
• Silny lęk o serce, strach przed zawałem lub śmiercią, potrzeba ciągłego sprawdzania tętna.

Objawy często pojawiają się w spoczynku, w sytuacjach napięcia albo wieczorem, gdy uwaga kieruje się na ciało. Nasilają się, kiedy się na nich skupiasz, i słabną, gdy coś odwróci uwagę. To typowy obraz podłoża lękowego, choć samą ocenę zawsze zostawia się lekarzowi. Szerzej opisujemy je w tekście o objawach nerwicy.

Skąd biorą się objawy sercowe na tle nerwicowym

Za dolegliwościami stoi realna fizjologia. Lęk uruchamia układ współczulny i wyrzut adrenaliny. Serce zaczyna bić szybciej i mocniej, rośnie napięcie mięśni klatki piersiowej, a oddech staje się płytki i przyspieszony. Hiperwentylacja obniża stężenie dwutlenku węgla we krwi, stąd mrowienie, zawroty głowy i uczucie odrealnienia. Mózg odczytuje te sygnały jako zagrożenie, więc lęk rośnie, a ten jeszcze bardziej pobudza serce.

Tak powstaje błędne koło, w którym objaw karmi lęk, a lęk karmi objaw. Dlatego dolegliwości są odczuwalne i prawdziwe, a nie wymyślone. Nie oznaczają jednak, że serce jest chore. Gdy objawy przychodzą nagłymi, gwałtownymi napadami, warto wiedzieć, co robić podczas ataku paniki.

Nerwica serca a choroba serca - kiedy pilnie do lekarza

Objawów z klatki piersiowej nigdy nie wolno lekceważyć ani z góry przypisywać nerwicy. Rozpoznanie podłoża lękowego stawia się dopiero po wykluczeniu przyczyn kardiologicznych. Zwłaszcza gdy ból pojawia się pierwszy raz, występuje przy wysiłku albo jest bardzo silny, potrzebna jest ocena lekarza, często z badaniem EKG.

Jak lekarz odróżnia lęk od problemu z sercem

Poniższe różnice bywają pomocne, ale mają charakter orientacyjny. Objawy potrafią być mylące, a bezpiecznie rozróżnić je może tylko lekarz na podstawie badania i wywiadu.

To uproszczenie. W razie wątpliwości traktuj ból w klatce poważnie i skonsultuj się z lekarzem.

Leczenie nerwicy serca

Leczenie przebiega w dwóch etapach. Najpierw lekarz rodzinny lub kardiolog wyklucza chorobę serca. Gdy badania nie wykazują nieprawidłowości, a objawy się utrzymują, pomoc przenosi się na grunt psychiatryczno-psychologiczny.

Podstawą jest psychoterapia, zwłaszcza poznawczo-behawioralna. Uczy rozpoznawać błędne koło lęku, przerywać hiperwentylację i nie reagować paniką na kołatanie. U wielu osób sama praca nad lękiem wyraźnie zmniejsza objawy. Gdy są one nasilone, lekarz może dołączyć leki, dobierając je do obrazu dolegliwości:

• Przy lęku z objawami somatycznymi, typowym dla nerwicy serca, rozważa się opipramol, który działa przeciwlękowo i uspokajająco.
• Doraźnie, gdy napięcie i lęk narastają, pomaga hydroksyzyna. Działa szybko i nie uzależnia.
• W przewlekłym, uogólnionym lęku stosuje się pregabalinę lub leki z grupy SSRI, które są podstawą leczenia lęku napadowego.

Wszystkie te leki wydaje się na receptę, a decyzję o ich zastosowaniu podejmuje lekarz po ocenie wskazań, przeciwwskazań i interakcji. Bywa, że gdy dominuje samo kołatanie, kardiolog lub psychiatra rozważa dodatkowo beta-bloker, ale to zawsze decyzja indywidualna.

Sporo możesz zrobić także sam. Ogranicz kofeinę, nikotynę i alkohol, które nasilają kołatanie, zadbaj o sen i regularny ruch, a w chwili napadu spróbuj spokojnego, wydłużonego oddechu. To wspiera leczenie, choć go nie zastępuje.

Cena konsultacji i e-recepty

Jak uzyskać e-receptę online

• Wypełniasz formularz medyczny o objawach, ich nasileniu, stanie zdrowia i lekach
• Opłacasz konsultację psychiatryczną, od 199 zł (pierwsza wizyta 250 zł)
• Lekarz analizuje wniosek i historię leczenia w Twoim IKP, a jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz nie wystawi recepty, otrzymujesz pełny zwrot

Gdy objawy sercowe są nowe lub silne, najpierw sprawdź serce u lekarza. Konsultacja online dotyczy leczenia lęku, a nie diagnostyki kardiologicznej.

Leki stosowane w nerwicy serca

Lekarz dobiera lek do rodzaju objawów. Każdy z nich opisujemy dokładniej na osobnej stronie.

Najczęstsze pytania o nerwicę serca